Zielona żywność i badania
Co nauka mówi o Zielonej Żywności?
Badania prof. Wojciecha Rzeskiego i jego zespołu nad młodym jęczmieniem i chlorellą
Przez wiele lat młody jęczmień i chlorella były kojarzone przede wszystkim ze zdrowym stylem życia, żywnością funkcjonalną i naturalnym sposobem uzupełniania diety. Dziś wiemy o nich znacznie więcej. Oba produkty stały się przedmiotem badań nad ich składem, aktywnością biologiczną i możliwym znaczeniem dla zdrowia człowieka.
Szczególnie interesujący jest dorobek prof. Wojciecha Rzeskiego i współpracującego z nim zespołu badaczy z Lublina. Przez kolejne lata analizowali oni młody jęczmień, chlorellę, a następnie także ich połączenie. Nie jest to historia jednego eksperymentu, lecz kolejne elementy jednej naukowej układanki.
Najciekawsza jest ciągłość badań: od pierwszych analiz młodego jęczmienia, przez bezpośrednie badanie sproszkowanego soku Green Ways, następnie chlorelli i jęczmienia stosowanych razem, aż po współczesne opracowania podsumowujące mechanizmy biologiczne obu rodzajów Zielonej Żywności.
Zielona Żywność jako żywność funkcjonalna
Punktem wyjścia jest coś bardzo prostego: młody jęczmień i chlorella są przede wszystkim żywnością.
Sproszkowany sok z młodego jęczmienia dostarcza m.in. chlorofilu, polifenoli, karotenoidów, witamin, minerałów i aminokwasów. BIO Sok z Młodego Jęczmienia GW zawiera około 31% białka oraz szeroki zestaw witamin, minerałów i aminokwasów.
BIO Chlorella GW zawiera około 60% białka, 13% błonnika, chlorofil, karotenoidy, witaminy, minerały oraz szerokie spektrum aminokwasów.
To właśnie bogactwo wielu substancji występujących jednocześnie jest jednym z powodów, dla których naukowcy interesują się tymi produktami. Organizm nie otrzymuje jednego samotnego składnika, ale całą mieszaninę aminokwasów, barwników roślinnych, polifenoli, witamin, minerałów, kwasów tłuszczowych i wielu innych naturalnych substancji.
2017 — pierwszy ważny etap: młody jęczmień pod lupą
Jedną z pierwszych publikacji tej serii była praca zespołu Arkadiusza Czerwonki, Katarzyny Kawki, Klaudii Cykier, Marty Kingi Lemieszek i Wojciecha Rzeskiego: Evaluation of anticancer activity of water and juice extracts of young Hordeum vulgare in human cancer cell lines HT-29 and A549.
Naukowcy badali wodne ekstrakty oraz ekstrakty z soku młodego jęczmienia na komórkach raka jelita grubego HT-29 i raka płuca A549. Było to badanie in vitro, czyli wykonane na komórkach w warunkach laboratoryjnych.
Wyniki pokazały, że substancje obecne w młodym jęczmieniu mogą wywierać mierzalny wpływ na zachowanie komórek. Ekstrakty ograniczały proliferację komórek nowotworowych, a w badanych warunkach wykazywały niską cytotoksyczność wobec prawidłowych komórek nabłonka jelita i fibroblastów skóry. To był ważny punkt wyjścia dla kolejnych eksperymentów.
2019 — bezpośrednie badanie sproszkowanego soku Green Ways
Dwa lata później Katarzyna Kawka, Marta Kinga Lemieszek i Wojciech Rzeski opublikowali pracę Chemopreventive properties of young green barley extracts in in vitro model of colon cancer.
To badanie jest dla Green Ways szczególnie istotne. Naukowcy porównali dwa komercyjnie dostępne produkty: sproszkowaną trawę młodego jęczmienia oraz sproszkowany sok z młodych liści jęczmienia Green Ways, oznaczony jako YGB GW. Oznacza to, że w tym konkretnym eksperymencie badano produkt GW, a nie jedynie dowolny ekstrakt młodego jęczmienia.
Co sprawdzali naukowcy?
W badaniu wykorzystano prawidłowe komórki nabłonka jelita grubego CCD841 CoN oraz dwie linie komórek raka jelita grubego: LS180 i HT-29. Naukowców interesowało zarówno oddziaływanie ekstraktów na komórki nowotworowe, jak i zachowanie komórek prawidłowych.
Najważniejsze obserwacje z 2019 roku
- Ekstrakt ze sproszkowanego soku GW nie wykazywał toksycznego działania na prawidłowe komórki nabłonka jelita grubego w badanym zakresie stężeń.
- Jednocześnie hamował proliferację komórek LS180 i HT-29.
- W bardziej specyficznym teście syntezy DNA ekstrakt YGB GW skuteczniej ograniczał ten proces w komórkach HT-29 niż porównywany ekstrakt z całej trawy jęczmiennej.
Autorzy zwrócili uwagę, że sok z liści jęczmienia może stanowić bardziej skoncentrowane źródło łatwo dostępnych składników niż cały wysuszony liść. To ważne rozróżnienie, ponieważ Green Ways oferuje właśnie sproszkowany sok z młodych liści jęczmienia, a nie zmieloną trawę.
2020 — kolejny krok: jęczmień i chlorella razem
W 2020 roku Marta Kinga Lemieszek i Wojciech Rzeski opublikowali pracę Enhancement of chemopreventive properties of young green barley and chlorella extracts used together against colon cancer cells.
Badacze porównali ekstrakt młodego jęczmienia, ekstrakt chlorelli oraz mieszaninę obu produktów w proporcji 1:1. Ponownie wykorzystano komórki raka jelita grubego HT-29 i prawidłowe komórki nabłonka jelita grubego CCD841 CoN.
Wszystkie trzy warianty hamowały proliferację komórek HT-29 w sposób zależny od stężenia. Jednocześnie ekstrakty stosowane osobno oraz razem nie wpływały niekorzystnie na żywotność i proliferację prawidłowych komórek nabłonka w tym modelu.
Szczególnie interesujący wynik: połączenie jęczmienia z chlorellą dawało silniejszy efekt antyproliferacyjny niż zastosowanie każdego produktu oddzielnie, bez zwiększenia toksyczności wobec badanych komórek prawidłowych.
Czy właśnie na tym polega siła naturalnej żywności?
Żywność jest niezwykle złożona. Nie jemy przecież osobno jednego flawonoidu, jednego karotenoidu, jednego aminokwasu, jednego minerału i jednej witaminy. Jemy całe produkty, a w nich dziesiątki, setki, a czasami tysiące związków występujących jednocześnie.
Dlatego coraz więcej badań nad żywnością funkcjonalną koncentruje się nie tylko na pojedynczych substancjach, ale również na ich współdziałaniu. Badanie jęczmienia i chlorelli dobrze wpisuje się w tę koncepcję. Organizm nie otrzymuje jednego aktora. Dostaje całą orkiestrę — i czasami właśnie wspólne granie jest najciekawsze.
2023 — podobny kierunek w kolejnym modelu komórkowym
W 2023 roku Marta Kinga Lemieszek i Wojciech Rzeski opublikowali kolejne badanie: Synergism of antiproliferative effects of young green barley and chlorella water extracts against human breast cancer cells.
Tym razem oceniano ludzkie komórki gruczolakoraka piersi T47D i prawidłowe fibroblasty skóry HSF. Ponownie zastosowano młody jęczmień, chlorellę oraz połączenie obu ekstraktów.
Badane ekstrakty nie wykazywały toksyczności wobec prawidłowych fibroblastów i nie wpływały niekorzystnie na ich proliferację ani wygląd. Jednocześnie ograniczały proliferację komórek T47D. Połączenie jęczmienia i chlorelli ponownie dawało silniejszy efekt niż poszczególne składniki oddzielnie, a w odniesieniu do działania antyproliferacyjnego autorzy opisali synergizm działania.
Co pokazuje cała seria badań 2017–2023?
Kiedy spojrzymy nie na jedną publikację, ale na kolejne prace, pojawia się spójny i bardzo ciekawy obraz. Najpierw wykazano biologiczną aktywność ekstraktów młodego jęczmienia. Następnie bezpośrednio przebadano sproszkowany sok Green Ways. Później dołączono chlorellę i sprawdzono połączenie obu produktów w dwóch różnych modelach komórkowych.
Trzy obserwacje powtarzające się w tej linii badań
- Ekstrakty Zielonej Żywności wpływały na proliferację badanych komórek nowotworowych.
- Badane komórki prawidłowe w zastosowanych warunkach laboratoryjnych pozostawały nieuszkodzone.
- Połączenie jęczmienia z chlorellą dawało silniejszy efekt biologiczny niż stosowanie produktów osobno.
Są to wyniki badań komórkowych, dlatego nie można przenosić ich wprost na działanie produktu u człowieka ani traktować jako dowodu leczenia choroby. Z punktu widzenia nauki o żywności tworzą jednak interesującą i spójną serię, która uzasadnia dalsze badania nad oboma produktami.
2026 — szerokie podsumowania wiedzy
W 2026 roku Wojciech Rzeski i Weronika Rzeska opublikowali obszerne opracowania przeglądowe dotyczące chlorelli, Chlorella Growth Factor oraz młodego jęczmienia. To już nie pojedyncze eksperymenty, lecz analiza szerokiej literatury i próba połączenia wiedzy o składzie, mechanizmach biologicznych i wynikach badań.
Chlorella jako wielokierunkowa żywność funkcjonalna
W pracy poświęconej chlorelli i spirulinie autorzy zwracają uwagę, że mikroalgi dostarczają gęstego zestawu biologicznie aktywnych składników i mogą oddziaływać na organizm wielokierunkowo. W centrum zainteresowania znajdują się mechanizmy związane z równowagą oksydacyjno-redukcyjną, metabolizmem, odpowiedzią immunologiczną i regulacją sygnałów komórkowych.
Chlorella Growth Factor — CGF
Osobna praca została poświęcona frakcji CGF. Autorzy porządkują ważną kwestię: CGF nie jest hormonem. Jest rozpuszczalną frakcją wewnątrzkomórkową chlorelli, bogatą przede wszystkim w nukleotydy oraz inne związki metaboliczne. Omawiają jej możliwe znaczenie dla równowagi redoks, procesów biosyntezy, metabolizmu komórkowego i szeroko rozumianej wartości odżywczej chlorelli.
Młody jęczmień — od składu do znaczenia klinicznego
Przegląd Young Barley (Hordeum vulgare L.) Preparations: From Phytochemical Complexity to Clinical Relevance opisuje młody jęczmień jako funkcjonalny składnik żywności roślinnej o bardzo złożonym profilu fitochemicznym. Szczególną uwagę zwraca na saponarynę, lutonarynę, inne flawonoidy, kwasy fenolowe, chlorofile, naturalne układy antyoksydacyjne, witaminy i minerały.
Autorzy wyraźnie rozróżniają susz z całej trawy oraz produkty otrzymywane z soku młodych liści. Różnią się one składem matrycy i koncentracją substancji biologicznie czynnych. To szczególnie istotne w przypadku Green Ways, ponieważ produktem GW jest sproszkowany sok z młodych liści jęczmienia.
Badania spotykają się z tym, co widzimy w składzie produktów
Badania prof. Rzeskiego pokazują aktywność biologiczną. Analizy składu pomagają natomiast odpowiedzieć na pytanie, skąd ta aktywność może się brać.
BIO Sok z Młodego Jęczmienia GW
Zawiera m.in. chlorofil, beta-karoten, witaminy C i E, witaminy z grupy B, potas, magnez, wapń, żelazo, fosfor, aminokwasy i około 31% białka.
BIO Chlorella GW
Dostarcza m.in. około 60% białka, chlorofil, beta-karoten, witaminy z grupy B, witaminy C i E, żelazo, magnez, wapń, cynk, aminokwasy oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
Dlatego określenie „żywność biologicznie aktywna” jest znacznie trafniejsze niż próba sprowadzenia Zielonek do jednego wybranego składnika.
Ważny element: czystość produktu
W przypadku żywności, którą chcemy spożywać regularnie, sama obecność wartościowych składników to tylko połowa historii. Druga połowa brzmi: jak czysty jest produkt?
To szczególnie ważne w przypadku alg, które potrafią gromadzić różne substancje ze środowiska, oraz produktów roślinnych pochodzących z upraw. Wyniki niezależnych analiz laboratoryjnych produktów Green Ways pokazują bardzo niskie stężenia badanych metali ciężkich oraz zgodność w zakresie szerokiego panelu pestycydów.
- kadm — 0,0005 mg/kg,
- ołów — poniżej 0,009 mg/kg,
- rtęć — poniżej 0,0004 mg/kg,
- arsen — 0,003 mg/kg.
- kadm — 0,031 mg/kg,
- ołów — 0,039 mg/kg,
- rtęć — 0,0051 mg/kg.
Badania partii produktów wykonano w niezależnym laboratorium akredytowanym zgodnie z ISO/IEC 17025. Akredytacja dotyczy kompetencji laboratorium, a zgodność produktów oceniano według obowiązujących wymagań europejskich.
To ważne szczególnie wtedy, gdy rozmawiamy o codziennym, długoterminowym spożywaniu żywności. Nie chodzi tylko o to, aby dostarczać organizmowi coś wartościowego. Dobrze również wiedzieć, że dostarczamy możliwie mało tego, czego organizmowi nie potrzeba.
Co te wszystkie badania mówią nam w praktyce?
Przekaz jest bardzo pozytywny. Nie musimy robić z młodego jęczmienia i chlorelli cudownych preparatów. Nauka pokazuje coś znacznie ciekawszego: to biologicznie bogata żywność, której składniki rzeczywiście oddziałują z komórkami i procesami metabolicznymi.
Kolejne badania zespołu prof. Rzeskiego wskazują, że młody jęczmień wykazuje mierzalną aktywność biologiczną, sproszkowany sok Green Ways został bezpośrednio wykorzystany w badaniach laboratoryjnych, chlorella również wykazuje interesujące właściwości biologiczne, a połączenie obu Zielonek może dawać efekt silniejszy niż stosowanie każdej osobno.
Jęczmień czy chlorella?
Być może najlepsza odpowiedź brzmi: oba produkty mają trochę inne mocne strony i dlatego ciekawie się uzupełniają.
Sok z młodego jęczmienia dostarcza bogatej mieszaniny substancji pochodzących z młodych liści rośliny. Chlorella jest natomiast całą mikroskopijną komórką algi — bogatą w białko, chlorofil, karotenoidy, składniki mineralne, błonnik i unikalne frakcje biologiczne. Ich skład nie jest identyczny i właśnie dlatego ich połączenie zainteresowało naukowców.
Zdrowie nie powstaje w laboratorium — ale laboratorium pomaga zrozumieć naturę
Badania komórkowe są cenne, ponieważ pozwalają zobaczyć procesy, których gołym okiem nigdy nie zobaczymy. Codzienne zdrowie nadal budujemy jednak gdzie indziej: w kuchni, na spacerze, podczas snu, przy stole i w sposobie reagowania na stres.
Dlatego Zielona Żywność najlepiej wpisuje się w prostą filozofię: nie zamiast normalnego jedzenia, lecz po to, aby codzienne odżywianie było jeszcze lepsze. Nie zamiast warzyw, ruchu czy snu, ale jako dodatkowy element regularnego dbania o siebie.
Najważniejszy wniosek: wartościowa żywność nie jest biologicznie obojętna. Jej składniki uczestniczą w procesach metabolicznych, wpływają na środowisko komórkowe i mogą działać wspólnie. Młody jęczmień i chlorella są dobrym przykładem produktów, w których bogactwo składników odżywczych spotyka się z coraz ciekawszymi wynikami badań.
Jedna porcja Zielonej Żywności nie zmieni całego życia. Jeśli jednak staje się częścią lepszego odżywiania, ruchu, snu i świadomego dbania o siebie, budujemy coś naprawdę ważnego: dobry codzienny nawyk. A organizm bardzo lubi dobre rzeczy, które powtarzamy regularnie. 🌱
Najważniejsze publikacje zespołu prof. Wojciecha Rzeskiego
- Czerwonka A., Kawka K., Cykier K., Lemieszek M.K., Rzeski W. Evaluation of anticancer activity of water and juice extracts of young Hordeum vulgare in human cancer cell lines HT-29 and A549. Ann Agric Environ Med. 2017;24(2):345–349. DOI: 10.26444/aaem/74714.
- Kawka K., Lemieszek M.K., Rzeski W. Chemopreventive properties of young green barley extracts in in vitro model of colon cancer. Ann Agric Environ Med. 2019;26(1):174–181. W pracy bezpośrednio wykorzystano sproszkowany sok z młodego jęczmienia Green Ways oznaczony jako YGB GW. DOI: 10.26444/aaem/102624.
- Lemieszek M.K., Rzeski W. Enhancement of chemopreventive properties of young green barley and chlorella extracts used together against colon cancer cells. Ann Agric Environ Med. 2020;27(4):591–598. DOI: 10.26444/aaem/130555.
- Lemieszek M.K., Rzeski W. Synergism of antiproliferative effects of young green barley and chlorella water extracts against human breast cancer cells. Ann Agric Environ Med. 2023;30(2):273–280. DOI: 10.26444/aaem/166267.
- Rzeski W., Rzeska W. Chlorella Growth Factor: Biochemical Identity, Redox-Active Mechanisms, Nutritional Relevance, and Translational Implications. Nutrients. 2026;18(8):1250. DOI: 10.3390/nu18081250.
- Rzeski W., Rzeska W. Chlorella and Arthrospira (Spirulina) as Multi-Pathway Biological Response Modulators: Molecular Mechanisms, Signaling Pathways and Clinical Evidence. Molecules. 2026;31(10):1595. DOI: 10.3390/molecules31101595.
- Rzeski W., Rzeska W. Young Barley (Hordeum vulgare L.) Preparations: From Phytochemical Complexity to Clinical Relevance. Molecules. 2026;31(12):2190. DOI: 10.3390/molecules31122190.
